The Weblog of Joep Bos-Coenraad

of: Subsidies, next best thing voor eerlijke markt

De discussie komt vaak op dit onderwerp: zijn subsidies op duurzame energiebronnen verdedigbaar? Terecht dat deze vraag wordt gesteld, want naast dat het de staat geld kost heb ik als progressieve liberaal het liefst minimale beinvloeding van de overheid. Alleen wanneer mijn handelen mijn buurman beinvloedt dan heeft of mijn buurman of de overheid iets over mij te zeggen.

En juist daarom vind ik subsidies voor duurzame energie, zoals ik reeds in de titel van dit topic vermeld, “the next best thing”. Omdat “the best thing” helaas te complex is voor onze aardse verzameling van egoistische naties.

The best thing

Laat ik beginnen met “the best thing”. Een ideaal systeem dat gezond en liberaal functioneert. Met respect voor wetten (noodzakelijk om mens, dier en milieu te beschermen tegen wat volgens ons ontoelaatbaar is) mag eenieder produceren wat hij wil. Heeft dit productieproces invloed op externe zaken (zie voetnoot *) dan worden aan deze zaken zo correct mogelijk kosten verbonden. Hoeveel kost permanente compensatie zonder nieuwe complicaties van 1 kg CO2? Dan mag tegen die prijs een kilogram CO2 worden geproduceerd. Hoeveel graden kan een rivier in temperatuur stijgen (voorbeeld van een koelbron met wisselende maar eindige capaciteit) voordat ecosystemen en volksgezondheid daar onder lijden? Tegen welke kosten vormt zich een vraag onder deze maximale “afname” van koelwater aan een rivier? Dan is dat bepalend voor de prijs van een calorie waterkoeling afhankelijk van het seizoen. Er zijn verschillende manieren van grondige taxatie denkbaar. Op deze manier kunnen “eerlijke” prijzen worden gekoppeld aan overlast veroorzakend gedrag dat binnen de kaders van de wet kan blijven.

Maar zo makkelijk gaat het helaas niet. Waar de automobilist inmiddels een flink bedrag aan accijns betaalt over een liter benzine mogen kolencentrales bijna kostenloos vervuilen en betalen vliegmaatschappijen geen cent kerosine-accijns (concurreer daar maar eens tegen met je touringcarbedrijf of treinnetwerk). Overlast en risico’s zijn lastig numeriek uit te drukken maar geen enkele geleerde twijfelt aan de significante invloeden. In buurlanden waarmee veel handel wordt gedreven ontbreken de juiste wetten hiervoor helaas ook nog steeds. Toch moeten we beginnen zelf actie te ondernemen. Dat doen buurlanden gelukkig ook steeds meer.

The next best thing

Zolang een kolencentrale over de rug van de hele aarde mag stoken continueert daardoor een oneerlijke concurrentie tegen schonere windmolens en zonnepanelen. Omdat het in rekening brengen van de “daadwerkelijke” kosten van fossiele energie [kolen, olie, gas, uranium] een voorlopig te complex systeem vereist is het redelijk de markt “op te lappen” met subsidies op gezondere alternatieven. Daardoor lijdt iedereen onder de vervuilers, maar ook (financieel) onder de schone energie. Dat maakt de concurrentiepositie van schone bronnen eerlijker. Alle energie behoort dus eigenlijk duurder te zijn. Een ander denkbaar alternatief is dat alle energiebronnen een significant aanvullend basisaccijns krijgen waar enkel aantoonbaar duurzame bronnen ontheffing van krijgen, maar daar wil men voorlopig niet aan. Ik denk wel dat we daar uiteindelijk naartoe moeten.

De toekomst

Onze energievoorziening kan in de toekomst helemaal hernieuwbaar zijn. Daar moeten we ook snel naartoe, maar daar hangt een prijskaartje aan. Op een dag zal echter blijken dat de duurzame oplossingen netto goedkoper waren.

Op dit moment is er een verbod voor de Nederlandse rechter om wetten te toetsen aan de grondwet. Hier kan echter verandering in komen, er ligt namelijk een voorstel voor een grondwetswijziging die deze zogenaamde constitutionele toetsing op veel terreinen mogelijk maakt. Geruime steun van de leden van de Tweede Kamer na de verkiezingen van 9 juni 2010 is voor deze grondwetswijziging noodzakelijk.

Maar…
* Hoe gaat een grondwetswijziging in haar werk?
* Hoe vaak komt een grondwetswijziging voor?
* Wat houdt constitutionele toetsing in?
* Welke politieke partijen zijn voor- en welke zijn tegenstanders?
* Waarom staat dit nu pas op de agenda terwijl Thorbecke al in 1848 aangaf dat dit belangrijk is?

Ik vroeg mij dit, en een aantal andere zaken, af en ging naar em. prof. dr. C.A.J.M. Kortmann (een autoriteit onder de staatsrechtdeskundigen) om antwoorden op deze vragen te krijgen.